Advanced European bioethics course “Suffering, Death and Palliative Care”, Nijmegen, the Netherlands

When: 21-24 March 2023
Organized by the section of Healthcare Ethics, IQ healthcare, (Radboudumc university medical centre).

Aim of the course is to educate participants on a range of ethical issues related to suffering and dying, palliative care and medically assisted death. The key-note lecture will be held by professor Ralf Jox of the Lausanne University Hospital, Switzerland.

For more information please visit our website.

Contact: Valesca Hulsman: Valesca.Hulsman@radboudumc.nl Enclosed please find the brochure of the course.

Bernice Bovenkerk over One Health op het congres

Bernice Bovenkerk is universitair hoofddocent dier-en milieu-ethiek aan de Wageningen Universiteit. Haar interessegebieden zijn o.a. de ethiek van dierlijke domesticatie, de morele status van ‘grensgevallen’ zoals vissen en insecten, biotechnologie bij dieren, de eiwittransitie, en klimaat-ethiek. Momenteel leidt zij een Vidi-project over dierlijk actorschap in het Antropoceen. In het verleden deed ze Veni-onderzoek naar de ethiek van dierlijke domesticatie. Ze is gepromoveerd aan Melbourne University op een onderzoek naar het biotechnologie debat en deliberatieve democratie. Zij behaalde haar master in de milieufilosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Haar webpagina is bernicebovenkerk.com.

Haar lezing gaat over het volgende:

Het aantal zoönosen neemt wereldwijd toe. Van de nieuwe opkomende infectieziekten is meer dan 75% van dieren naar mensen overgesprongen. Volgens het concept OneHealth zijn de gezondheid van mens, dier en milieu nauw met elkaar verbonden. Veel van de gezondheidsproblemen van mens, dier en milieu zijn te herleiden tot ons voedselsysteem en, nog breder, tot onze economische ontwikkeling. Ik zal betogen dat een verandering van het hele systeem nodig en zelfs onvermijdelijk is om onze gezondheid te waarborgen. We moeten erkennen dat we verbonden zijn met dieren en de natuur, en een andere houding jegens dieren en de natuur is daarbij hoognodig.

Naomi van Steenbergen: één van de sprekers op het congres

Naomi van Steenbergen is universitair docent aan het Ethiek Instituut van de Universiteit Utrecht. Haar onderzoek richt zich voornamelijk op morele verantwoordelijkheden en morele oordeelsvorming. Ze geeft onderwijs in o.a. de bachelor filosofie en master Applied Ethics en is auteur en redacteur van het in 2023 te verschijnen boek Ethiek in Praktijk.

Haar lezing, getiteld “Primum non nocere? Zorgen voor anderen, nu en in de toekomst” zal gaan over het volgende:

Allereerst: niet schaden. Een adagium dat niet alleen voor zorgprofessionals een overbekend uitgangspunt vormt, maar voor veel mensen intuïtief overtuigend is. Je mag je leven leiden zoals je het zelf goed vindt, zouden velen beamen, zolang je er maar geen anderen kwaad mee doet.

Zo aantrekkelijk als dit idee in abstracte zin is, zo ver zijn we er in de praktijk van verwijderd. In een wereld waarin goederen overal geproduceerd worden en de hele wereld over gaan, waarin alle elektronica materialen uit conflictgebieden bevat en waarin de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd en tot in de verre toekomst problemen veroorzaakt is leven zonder te schaden voor vrijwel niemand weggelegd.

Wat betekent dit voor ons gedrag en onze keuzes? Als we met de meeste van onze handelingen onvermijdelijk anderen schaden, nu en in de toekomst, wat mogen we dan nog doen? En worden zorgprofessionals, die anderen (indirect) schaden juist door (direct) te helpen, door hun beroep gevrijwaard, of hebben ze in deze context juist een speciale verantwoordelijkheid?

Eén van de sprekers tijdens het jaarcongres 2022: Wouter Kusters

Wouter Kusters is filosoof, taalwetenschapper, docent en schrijver (zie https://kusterstekst.nl/). Hij promoveerde op onderzoek naar taalverandering aan de Universiteit van Leiden. Bekend werd hij vanwege zijn gelauwerde boeken op het grensgebied van psychiatrie en filosofie: Pure Waanzin (2004) en Filosofie van de Waanzin (2014). Recentelijk rondde hij zijn nieuwe boek af, Schokeffecten. Filosoferen in tijden van klimaatverandering, dat begin volgend jaar verschijnt bij de ISVW Uitgeverij.

Foto: Werry Crone

Zijn lezing gaat over het volgende:

Sommige problemen zijn ernstig, en hebben geen oplossing. De klimaatverandering en ecologische destructie is er daar een van. Iedereen die zich informeert over de toestand van de wereld, kan weten dat de planetaire vooruitzichten voor komende generaties somber en onheilspellend zijn. Onder ouderen en vooral ook jongeren groeien de zorgen, steeds vaker worden aan klimaatzorgen gerelateerde psychische problemen gemeld: klimaatangst, klimaatdepressie, pre-traumatische stresstoornis.

In mijn lezing zal ik ingaan op de interne dynamiek van deze somberder stemmingen. Hoe kunnen we ons professioneel en persoonlijk verhouden tot anderen, en eventueel onszelf, die met deze problemen worstelen? Op welke vlakken kunnen we iets met deze problemen doen: psychisch, lichamelijk, sociaal, politiek, technologisch, spiritueel? En moeten we wel iets doen, of kunnen we niet beter heel veel laten? Wat zijn de implicaties van deze crisis voor ons denken en verhouden in de wereld, de tijd, en de natuur?

Eén van de sprekers tijdens het jaarcongres 2022: Jan-Willem Berends

Duurzaamheid in de gezondheidszorg: waarom en hoe

De gezondheidszorg veroorzaakt 7% van de CO2 uitstoot in Nederland. Om klimaatdoelstellingen te halen zullen we ons steentje bij moeten dragen. Er is een verandering gaande in het denken in de gezondheidszorg over duurzaamheid. Waar het aanvankelijk een ‘moetje’ was, zie je nu steeds meer dat er een echte wil ontstaat om organisaties te verduurzamen. Niet in de laatste plaats door een financiële prikkel (gasprijs) of wet- en regelgeving om klimaatdoelstellingen te halen. Maar de jongeren in de zorg zijn ook steeds meer betrokken bij dit onderwerp, en in de krapte op de arbeidsmarkt lijkt dit een steeds belangrijker onderwerp te worden waarom medewerkers kiezen voor een organisatie. En vanuit preventieve gezondheidszorg draagt duurzaamheid bij aan onder andere, betere lucht en kwaliteit van water. De lezing zal ingaan op de milieu-impact van de gezondheidszorg, de bewustwording daarover en hoe er concreet wordt gewerkt aan verduurzaming.

Jan-Willem Berends is sinds 1 september 2021 clustermanager Facilitair en Techniek bij het Streekziekenhuis Koningin Beatrix in Winterswijk met als één van de belangrijkste opdrachten om duurzaamheid binnen de organisatie te borgen. Hij heeft 15 jaar ervaring met facility management in de gezondheidszorg, zowel VV&T als ziekenhuizen.

Save the date! Aankondiging jaarcongres op 12 november 2022

Op zaterdag 12 november 2022 in het Erasmus MC te Rotterdam zal het jaarlijkse congres van de Vereniging voor Filosofie en Geneeskunde plaatsvinden. Het thema van het congres is “Mens en natuur in harmonie: ecologie en gezondheid”.

Klimaatverandering en de daaruit volgende duurzaamheidsvraagstukken zijn niet meer weg te denken uit het publieke debat. Vandaag publiceerde de Gezondheidsraad een advies om duurzaamheid mee te laten wegen bij keuzes in de zorg (https://www.gezondheidsraad.nl/actueel/nieuws/2022/09/13/laat-duurzaamheid-meewegen-bij-keuzes-in-de-zorg). Wat betekent deze urgente kwestie voor de gezondheidszorg? In het aanstaande congres gaan we daar dieper op in, met verschillende lezingen. O.a. Jan-Willem Berends (facilitair manager SKB ziekenhuis) zal spreken over verduurzaming van het ziekenhuisbedrijf, en Wouter Kuster (filosoof, taalwetenschapper en schrijver) over de effecten van klimaatverandering op de geestelijke gezondheid. Het volledige programma wordt binnenkort bekend gemaakt!

Dus bij dezen: save the date! U bent van harte uitgenodigd. Zodra de aanmelding open is, wordt dit ook op de website vermeld.

Recensie van “En, wat zei de dokter?” door Rob Houtepen

Rob Houtepen schreef voor de VFG-website een recensie van het boek “En, wat zei de dokter?” van Arno Goudsmit.

Arno Goudsmit is een filosofisch geschoolde psychotherapeut. Door zijn bijna 30-jarige werk aan de Maastrichtse huisartsopleiding weet hij wat artsen beweegt. Dit boek is een unieke en opmerkelijke proeve in het verbinden van theorie en praktijk. Dit is onder andere opmerkelijk omdat juist geneeskunde in vele opzichten een a-theoretisch vak is. Liever dan zich mengen in theoretische discussies, pakken geneeskundestudenten en artsen een model of stappenplan van de plank en gaan er mee aan de slag. Toch lukt het Goudsmit om in zijn boek voortdurend met praktijkvoorbeelden duidelijk te maken waarom theorie meer inzicht kan bieden en bruikbaar kan zijn. …

Lees de gehele tekst: Recensie En, wat zei de dokter?