Jaarcongres 2018: Ik eet, dus ik ben

Jaarcongres Vereniging voor Filosofie en Geneeskunde 2018
Zaterdag 17 november 2018; 10.15  – 17.15 uur
Leids Universitair Medisch Centrum

Sprekers: Michiel Korthals · Marieke Hendriksen · Eric van de Laar · Bart Penders · Phyllis den Brok

Eten is niet alleen voeding. Wat wij eten, hoe wij eten, met wie wij eten en wat wij erbij denken en doen als wij eten of niet eten, het hangt samen met onze geschiedenis, onze cultuur, ons zelfbeeld en onze identiteit. Ook anderen hebben oordelen over wat wij wel of niet eten. Zit je alleen thuis op de bank voor de tv met een zak paprikachips of eet je met vrienden in een industrieel pand gele paprikasoep met viooltjes? Zeg mij wat u eet, en ik zal u zeggen wie u bent. Zelf voor ons eten zorgen, alleen of samen met anderen eten, wel of niet aan tafel eten, het is een uiting van wie wij zijn of willen zijn. En het hangt samen met gezondheid en ziekte.

Op het VFG jaarcongres 2018 Ik eet, dus ik ben, verkennen wij samen met wetenschappers, artsen, filosofen en kunstenaars de filosofische dimensies van eten, niet eten en aan tafel gaan.

Download flyer, programma en abstracts

https://filosofieengeneeskunde.nl/uncategorized/jaarcongres-2018/

Jaarcongres 2015: De Moraal van Digitaal

Zo’n 170 geïnteresseerden waren op vrijdag 9 oktober 2015 naar het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven getogen om over e-Health te horen. Het thema was de ethische en filosofische aspecten van het toenemend gebruik van digitale informatie technologie in de zorg, zoals mobiele apps bij de behandeling van patiënten. De organisatie was in handen van het jarige Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek (25 jaar: proficiat!), de Vereniging voor Filosofie en Geneeskunde en het Centrum voor Ethiek en Gezondheid.

Lees meer over het jaarcongres 2015: De Moraal van Digitaal

Jaarcongres 2014: Hoe evident is evidentie?

Zaterdag 15 november 2014, 10.30 – 16.30 uur, Leids Universitair Medisch Centrum, Leiden 

Evidence Based Medicine staat voor het werken op basis van bewijzen dat bepaalde behandelingen werkzaam zijn. Die bewijzen verzamelen, betekent in de praktijk vooral terugvallen op de meting van kwantificeerbare parameters via groots opgezette onderzoeken. Nu is het uiteraard logisch dat we streven naar werkzame en veilige behandelingen. Maar is er ook ruimte voor andersoortige evidentie? Is de ervaringskennis van de behandelaar relevant? En welke rol speelt de patiënt zelf in dit verhaal? Deze congresdag stond in het teken van de kracht én onmacht van Evidence Based Medicine.

Lees meer over het jaarcongres 2014: Hoe evident is evidentie?

Jaarcongres 2013: Kwaliteit of QALY-tijd?

Over het begrip ‘kwaliteit van leven’ in de gezondheidszorg

Zaterdag 30 november 2013, 10.30 – 16.30 uur, Leiden Universitair Medisch Centrum

Hoe kunnen we kwaliteit van leven binnen de gezondheidszorg begrijpen en hoe kunnen of moeten we het vaststellen? Valt kwaliteit met kwantiteit te meten, of moeten we vooral oog hebben voor de hermeneutische en narratieve aspecten? Hoe hangt het medische begrip ‘kwaliteit van leven’ samen met filosofische opvattingen over het goede leven, of met begrippen als ‘welzijn’, ‘geluk’, of ‘menselijke waardigheid’? En welke rol speelt ‘kwaliteit van leven’ in behandel- en beleidsbeslissingen? Op het jaarcongres van de VFG werd de rol van het begrip ‘kwaliteit van leven’ vanuit diverse filosofische perspectieven kritisch belicht, en gekoppeld aan de praktijk van de gezondheidszorg.

Lees meer over het jaarcongres 2013: Kwaliteit of QALY-tijd?

Jaarcongres 2012: “Iedereen ziek?” Medicalisering als filosofisch probleem

Op zaterdag 10 november 2012 vond het jaarlijkste VFG-congres plaats in Leiden. Dit jaar was ‘medicalisering’ het centrale uitgangspunt. Prof. Maartje Schermer, Prof. Ignaas Devisch, Prof. Rudi Westendorp, Prof. Trudy Dehue, Prof. Joop van Gerven, Dr. Marianne Boenink, Prof. Guido de Wert, Laura Batstra, Ingrid Doorten en Pia Dijkstra reflecteerden op dit bekende, actuele en complexe thema. Voor een impressie van deze gevarieerde dag, klik hier voor foto’s, leestips en enkele van de gehouden presentaties.

Lees meer over het jaarcongres 2012: Iedereen ziek? Medicalisering als filosofisch probleem

Jaarcongres 2011: Natuur en geneeskunde. Een tegenstelling?

Het VFG-jaarcongres 2011 is gepland op 15 oktober en zal plaatsvinden in het UMC Leiden. Deze dag zal de natuur als argument in de geneeskunde centraal staan. In de dagelijkse praktijk van de geneeskunde wordt frequent beroep gedaan op de natuur. Artsen willen niet meewerken aan de zwangerschap van een 80-jarige omdat zij dit onnatuurlijk vinden. Patiënten vinden het gebruik van pillen soms ook om die reden verwerpelijk. De natuur komt ook in het maatschappelijk debat veelvuldig om de hoek kijken. Als het gaat om natuurlijk bevallen, gezond eten of het aanleggen van een stukje natuurlijk landschap. In dit jaarcongres willen we vanuit kentheoretisch, wijsgerig en ethisch perspectief stilstaan bij de natuur als argument. Hierin komen vragen als: Wat is precies de natuur/het natuurlijke? Hoe goed kennen we bijvoorbeeld “het natuurlijk beloop” eigenlijk? Welk mensbeeld wordt verondersteld als we het hebben over “zo natuurlijk mogelijk”? Of is de menselijke natuur per definitie iets kunstmatigs? Hoe zouden we ons moeten verhouden tot de natuur als argument, zowel in de spreekkamer als in het maatschappelijk debat?

Sprekers: Jenny Slatman, Simone van der Burg, Hub Zwart, Maartje Schermer en Henk Jochemsen

Download hier de flyer (PDF)

Verslag congres, door Marjanne van Zwol, verschenen in het Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek 22(2): 55-56

Jaarcongres 2010: Placebo. Filosofische reflecties op een vreemde eend in de geneeskunde.

Op zaterdag 16 oktober 2010 vond het jaarlijkse VFG-congres plaats, met dit jaar de placebo als onderwerp van filosofische reflectie. Het gebruik van een placebobehandeling wordt geassocieerd met kwakzalverij; het zou een vorm van oplichterij zijn omdat ze geenwerkzame bestanddelen bevat. De hedendaagse geneeskunde die streeft naar bewezen effectieve behandelingen zou zich er daarom verre van moeten houden.

Tegelijkertijd vormt de placebobehandeling een essentieel onderdeel van kennisclaims binnen de geneeskunde. Sterker nog: placebobehandelingen blijken in veel gevallen bewezen effectief. Deze dubbele status roept een aantal vragen op: 1. Hoe moet het gebruik van placebo begrepen worden vanuit de verschillende filosofische deeldisciplines? 2. Wat leert ons een beter begrip van het placebo over de geneeskunde in algemene zin? en 3. Hoe kan placebo al dan niet bijdragen aan goede zorg? Vanuit de zijnsleer, kentheorie, wijsgerige antropologie, ethiek en sociale filosofie hebben de sprekers van dit congres zich over deze vragen gebogen.

Presentatie (PDF) Jan Ravesloot ‘Farmacodynamiek van de placebo’ (presentatie deel 1; deel 2; deel 3)

Presentatie (PDF) Wim Dekkers ‘De dokter als placebo’

Presentatie (PDF) Marian Verkerk ‘Zijn placebo’s nodig voor goede zorg?’

Flyer congres 2010

Verslag congres, door Susanne van Santen, verschenen in het Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek 21(2): 55-56

Jaarcongres 2009: Dood. Geneeskunde en het belang van een filosofische reflectie op het levenseinde.

De dood speelt een vaak onopgemerkte maar belangrijke rol in actuele discussies in de geneeskunde. Het gaat daarbij niet alleen om de zorg rondom het levenseinde, wilsbeschikkingen, of om orgaantransplantatie. De centrale plaats van de dood is gegeven met het voortdurende, en tot mislukken gedoemde, gevecht tegen veroudering, verval en, uiteindelijk, het einde van het leven. Veel geneeskundige discussies over de dood hebben een ethische invalshoek. Daarbij wordt zelden ingegaan op de metafysische, kentheoretische en wijsgerig antropologische problematiek die de dood kenmerkt.

Wat is de dood? Hoe kennen wij haar? Hoe structureert zij als existentieel gegeven het leven? En hoe gaan we in de geneeskunde om met de dood? Deze vragen vormen de achtergrond waartegen we de hoge inzet van de geneeskunde kunnen begrijpen: de nadruk op genezing, levensverlenging, en technologische ontwikkeling; de vraag naar goede zorg voor het levenseinde en omgaan met de angst van patiënten voor de dood, de wil om door te leven of er juist uit te stappen; de noodzaak om je als zorgverlener zelf te verhouden tot de dood; en tenslotte het steeds vaker moeten besluiten over leven en dood.

De antwoorden op de filosofische vragen over de dood – hoe ongrijpbaar en moeilijk te formuleren ze ook zijn – zijn relevant omdat ze het kader vormen waartegen goede zorg beoordeeld wordt. Waaruit bestaat goede zorg met het oog op de dood? De stelling van dit congres is dat geen enkel ethisch debat over medisch handelen goed begrepen kan worden zonder in te gaan op het probleem van de dood. Goede gezondheidszorg vereist inzicht in de dood.

Sprekers: Prof. dr. Wolter Mooi; Prof. dr. Rudi Visker; Prof. dr. Govert den Hartogh; Dr. Ruud Welten; Prof. dr. Else Walravens. Cabaretier Michiel Peereboom.

Congresflyer 2009

Verslag congres, door Marjanne van Zwol, verschenen in het Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek 20(1): 27-29