Op zaterdag 8 november vond het jaarcongres van de VFG plaats, voor de 2e keer in Amersfoort in het Meander Medisch centrum. Ruim 50 belangstellenden hebben geluisterd naar de vier sprekers en genoten een heerlijke lunch met bijbehorende gezellige interactie.
De start was een opwarmronde met prikkelende stellingen, geleid door onze voorzitter Marianne Boenink. Het groeiende belangstelling in het maatschappelijk debat voor preventie werd belicht maar Marianne stelde ook kritische vragen over onze opvattingen ten aanzien van gezondheid en ziekte. En hoe zit dat eigenlijk met vrijheid/autonomie versus verantwoordelijkheid als het gaat over roken of eten of gezond leven?
Klasien Horstman (Universiteit Maastricht) vestigde onze aandacht op de domme, dikke, arme, kwetsbare, niet-zelfredzame doelgroep voor preventie-interventies. Ze liet overtuigend zien dat er een overdosis aan onterechte aannames, deficit-denken en eenzijdige zendingsdrang ten grondslag ligt aan het falen van (langlopende) gezondheidsbevorderingsprojecten. Daarbij wordt er stelselmatig weggekeken van de institutionele actoren (zoals voedingsindustrie, overheid, wetenschappelijke instanties), zo was haar boodschap. Haar pleidooi was het aanleggen van een sociaal “rioleringsstelsel” waarbij in de publieke ruimte gemeenschappelijk en met wederzijds vertrouwen kan worden geleerd en bubbels kunnen worden doorbroken.
Hafez Ismaili M’Hamdi (Universiteit Maastricht en Raad voor Volksgezondheid & Samenleving) bouwde zijn verhaal op rond “Docteur Knock ou le triomphe de la medicine”, een boek uit 1923 waarin de nieuwe dokter de bewoners van een provincieplaatsje laat inzien dat zij allerlei ziektes hebben (waar hij ze vervolgens van kan verlossen). Het rapport dat de R.V.S. schreef over de keerzijden van diagnose-expansie kwam uitgebreid aan bod. Met name de vele drijvende krachten en soms perverse prikkels die ons in de fuik van de gezondheids (ziekte?) zorg doen belanden maakten veel indruk. Zijn oproep: meer tegenwicht in het maatschappelijke debat met volwaardige ruimte voor de keerzijden van overmatige diagnostiek en aandacht voor transgressie van het begrip “ziekte”.
Miriam de Kleijn (Instituut voor Positieve Gezondheid) nam ons mee in een interactieve sessie over zingeving als gezond makende kracht. Zij liet Dirk de Wachter het wezenlijke van zorg benoemen en vertelde over de paradigmaverschuivingen die plaatsvinden op het terrein van democratie, klimaat, energie, financiën én zorg en over hoe een transitie-tijdperk gepaard gaat met chaos en instabiliteit. Positieve gezondheid brengt adaptatievermogen en veerkracht in de definitie van gezondheid. Het zogenoemde Spinnenweb met zes dimensies (lichaam, dagelijks functioneren, meedoen, kwaliteit van leven, zingeving en mentaal welbevinden) helpt huisartsen het goede gesprek met patiënten te voeren.
Ignaas Devisch (Universiteit Gent) vertelde ons tot slot op zijn geheel eigen wijze, ook aan de hand van zijn eigen familiegeschiedenis, hoe ons begrip van gezondheid in de afgelopen jaren verschoven is van “que sera sera” naar een maakbaarheidsideaal met het lichaam als werkplaats van controle en zelfbeschikking. Hij bracht in herinnering dat “la douleur existe, elle est injustifiable”.
Na een boeiend panelgesprek met inbreng van de sprekers en “de zaal” was ons hoofd vol en verlieten wij, prettig verward en met meer (en andere) perspectieven over preventie, voldaan het jaarcongres. Al met al kijken wij dus terug op een zeer geslaagd jaarcongres en kijken we nu al uit naar het komende jaar.
Mocht u naar aanleiding van ons jaarcongres opmerkingen of ideeën hebben opgedaan voor uw eigen werk of de toekomst van de VFG, dan horen we dat graag. U kunt ons bereiken via secretaris@filosofieengeneeskunde.nl