Workshops

Er zijn twee rondes met workshops. Bij de aanmelding geeft u aan welke twee workshop u het liefst wilt volgen en een derde keuze als reserve.

Overzicht

  1. Ziek zijn in de verzekeringsgeneeskunde – Ingeborg van den Bold
  2. ‘Gezondheid’, ‘ziekte’ en ‘genezing’ in transitie. Van een mechanistische naar een informationistische medische blik. –  Jurn Kerkkamp
  3. Een passend concept voor elke praktijk? – Beatrijs Haverkamp
  4. Van divers denken over (volks-)gezondheid naar concrete aanbevelingen voor VWS’ers – Johan Melse
  5. Interactieve workshop SOLK – Stefan van Geelen
  6. Gezondheid: eigenschap van het individu, of van individu-en-omgeving? – Elselijn Kingma

Workshop 1: Ziek zijn in de verzekeringsgeneeskunde – Ingeborg van den Bold

“Ziek is ziek”. Als iemand dat zegt, betekent het meestal dat hij geen discussie meer wil over zijn beperkingen die een gevolg zijn van zijn ziek zijn, of juist dat hij begrip wil tonen voor het ziek zijn van de ander. Maar juist in de verzekeringsgeneeskunde is er veel discussie over de vraag wat ‘echt ziek zijn’ nu eigenlijk is. Die verzekeringsgeneeskundige context speelt niet alleen een rol bij beoordelingen voor ziekteverzuim of arbeidsongeschiktheid, maar ook bij vragen in de GGZ: Wanneer is iemand ‘ziek genoeg’ om voor te vergoeden behandeling in aanmerking te komen? In deze workshop zullen we onder andere in casuïstiek zien hoeveel verschillende ziekteconcepten een rol spelen in de theorie en praktijk van de verzekeringsgeneeskunde. Ook zullen wij zien hoe het concept ‘ziek zijn als institutioneel feit’, geïnspireerd op Searles theorie over institutionele feiten, een toegevoegde waarde kan hebben in discussies over het wel of niet vergoeden van schade of zorg.

Ingeborg van den Bold is verzekeringsarts en filosoof. Zij sloot haar bachelor en master filosofie aan Tilburg University cum laude af. In 2012 introduceerde zij het ziekteconcept ‘ziek zijn als institutioneel feit’ in de verzekeringsgeneeskunde. Zij is oprichter van Bold filosofische praktijk en geeft nu cursussen en workshops gericht op persoonlijke ontwikkeling van mensen via filosofische verdieping.

terug naar overzicht


Workshop 2: ‘Gezondheid’, ‘ziekte’ en ‘genezing’ in transitie. Van een mechanistische naar een informationistische medische blik. –  Jurn Kerkkamp

De wijze waarop artsen de wereld van ‘gezondheid’ en ‘ziekte’ zien, kennen en in handelen wordt de medische blik genoemd. Foucault heeft in Geboorte van de kliniek. Een archeologie van de medische blik (1963) laten zien dat deze blik kan veranderen. Een overgang van een mechanistisch naar een informationistische blik zou verklaren waarom in deze tijd de concepten ‘gezondheid’, ‘ziekte’ en ‘genezing’ in transitie zijn. Dit wordt verduidelijkt met de volgende patiëntenvoorbeelden.

1992: een man van eind 50 meldt zich op de SEH met een astma cardiale: ECG toont een LVH, X-thorax stuwing met longoedeem, CK is normaal. De pathofysiologie verklaart het astma cardiale als diagnose aan de hand van druk-volume curve, wet van Starling, wet van Laplace en de therapiekeuze bestaat uit het corrigeren van de geconstateerde pathofysiologie (Braunwald, 1992. Heart Disease). Gezondheid en ziekte worden uitgedrukt in functioneren van orgaansystemen en van organismen in hun intern milieu dan wel hun externe omgeving. 2015: een man van eind 50 meldt zich op de SEH met een astma cardiale: ECG toont een LVH, Xthorax stuwing met longoedeem, troponine is licht verhoogd, BNP is verhoogd. De kennis van informatiebeheer aan de hand van algoritmen leidt tot de diagnose ‘astma cardiale’ en tot de therapiekeuze op grond van doelmatigheid bij anderen (Mann, 2015. Braunwald’s Heart Disease). Gezondheid en ziekte betreft hier de plasticiteit of aanpassingsvermogen van orgaansystemen en organismen in relatie met hun interne milieu en hun externe omgeving.

Jurn Kerkkamp studeerde geneeskunde aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam (EUR) en specialiseerde zich in cardiologie aan het VU medisch centrum (VUmc) te Amsterdam. Hij werkte als cardioloog in het Thoraxcentrum (EUR) en in het Bronovo Ziekenhuis te den Haag. Hij was tevens verbonden aan de afdeling Klinisch Fysica VUmc. Hij studeerde filosofie aan de EUR met als resultaat de masterthesis ‘Dynamische en historische aspecten van medische theorie-vorming’. Momenteel is hij freelance verbonden aan de faculteit Filosofie EUR en houdt zich bezig met medische onto-epistemologie.

overzicht


Workshop 3: Een passend concept voor elke praktijk? – Beatrijs Haverkamp

In deze workshop kijken we eerst naar de theoretische en normatieve vooronderstellingen in verschillende filosofische concepten (Christopher Boorse, Lennart Nordenfelt, Sridhar Venkatapuram, Per Anders Tengland) en meer praktijkgerichte gezondheidsconcepten (WHO, Huber et al.). Door verschillende concepten naast elkaar te zetten, wordt inzichtelijk hoe ‘gezondheid’ een typisch voorbeeld is van een begrip dat zich kenmerkt door familiegelijkenissen. Bovendien blijken we te maken te hebben met een begrip dat altijd zowel beschrijft als evalueert, waarbij het ene concept het eerste meer benadrukt, en het andere het laatste.

Deze vergelijkende analyse laat niet alleen niet dat het zoeken naar één enkel concept een futiele bezigheid is, ze kan ook helpen om kritisch naar verschillende gezondheidspraktijken te kijken. Want wat verstaan we (impliciet) eigenlijk onder ‘gezond zijn’? Met vragen als ‘Hoe belangrijk is het perspectief van de patiënt/cliënt?’, ‘Betekent gezond zijn voor ieder individu hetzelfde?’, ‘Willen we dat het wetenschappelijk aantoonbaar is of iemand gezond is?’, ‘Welke betekenis en rol kennen we toe aan ziek zijn?’, en ‘Welk verband zien we tussen gezondheid en welzijn?’ zullen we gezamenlijk onderzoeken hoe bepaalde aspecten van gezondheid meer of minder centraal staan in verschillende praktijken: van de huisartsenpraktijk tot biomedisch onderzoek, van psychiatrische hulpverlening tot de chirurgie. Praktische en professionele expertise is hierbij meer dan welkom!

Beatrijs Haverkamp MA, is filosoof en promovenda bij de leerstoelgroep Toegepaste Filosofie aan Wageningen Universiteit. Haar onderzoeksproject  ‘Socio-economic inequalities in health and quality of life’ gaat over concepten van gezondheid en hun relatie tot begrippen van kwaliteit van leven en vraagstukken rond rechtvaardigheid in de zorg.

overzicht


Workshop 4: Van divers denken over (volks-)gezondheid naar concrete aanbevelingen voor VWS’ers  Johan Melse

(NB: deze wordt alleen in de 2e ronde gegeven)

Gezondheid vindt vrijwel iedereen belangrijk, maar het betekent niet voor iedereen hetzelfde. Dat is ook van belang voor beleid en politiek: geld en moeite worden immers anders besteed wanneer men bijvoorbeeld uitgaat van een medische blik dan bij een focus op eigen regie. In de VolksgezondheidToekomstVerkenning 2014 van het RIVM is die diversiteit expliciet gemaakt. Via stakeholderworkshops werden 4 perspectieven op (volks)gezondheid ontwikkeld en gebruikt om de toekomst te verkennen. Als je nu die diversiteit aan perspectieven op gezondheid in de samenleving als vertrekpunt neemt, wat heeft dat dan voor gevolgen voor beleid, politiek en medische praktijk? Hoe kunnen en dienen beleidsmakers en politici concreet vorm te geven aan de diversiteit van mogelijke interventies, wetten, beleid en politiek? Aan de hand van enkele cases formuleren de deelnemers in deze workshop, met behulp van productieve werkvormen, aanbevelingen voor beleidsmakers. Wat beleidsmakers daarmee kunnen wordt onderzocht in gesprek met diverse VWS’ers vanuit verschillende beleidsterreinen van volksgezondheid en zorg.

Drs. Johan Melse heeft een achtergrond in de sociale- en natuurwetenschappen (Wageningen) en filosofie (UvHumanistiek). Door zijn werkervaring bij het RIVM, PBL en Ministerie van VWS is hij goed thuis in volksgezondheid en preventie, welzijn en de transities, wetenschap en politiek. Als moderator begeleid hij events in goede banen, met humor en scherp van zin. Van (stakeholder-)workshop en focusgroep tot publieke dialoog, pittig debat en drukbezochte conferentie. “Als mee- en tegendenker en -spreker prikkel ik met plezier. Met nieuwe invalshoeken en ideeën, die vrolijk onthutsen en onthullen, de geest losmaken. En zo inspireren tot anders kijken, anders ervaren, anders doen”.

overzicht


Workshop5: Interactieve workshop SOLK – Stefan van Geelen

Weinig andere aandoeningen binnen de geneeskunde lenen zich meer voor kritische filosofische reflectie dan de Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK). Op dit terrein immers zorgen aloude theoretische problemen (zoals dualismen tussen lichaam & geest, en zelf & ander) keer op keer in de dagelijkse praktijk voor controverse, onbegrip en miscommunicatie. Hierbij valt te denken aan de vergaande meningsverschillen tussen hen die voor SOLK een fysieke etiologie zoeken, en zij die er een geestelijke oorzaak aan toedichten. De stigmatisering die mensen met deze klachten hierdoor vaak ervaren leidt vervolgens geregeld tot een verstoring van de dokter-patiënt interactie.  In deze interactieve workshop worden verschillende perspectieven op SOLK gezamenlijk bestudeerd. Niet alleen zal de recente poging om een brug te slaan tussen de somatische geneeskunde en de psychiatrie in de overgang van DSM-IV naar DSM-5 centraal staan, ook kijken we naar alternatieve fenomenologische en narratieve benaderingen om het perspectief van de patiënt te verhelderen.

Stefan van Geelen studeerde filosofie aan de Universiteit Utrecht. Daarna werkte hij bij de Divisie Kinderen van het Universitair Medisch Centrum(UMCU) en promoveerde op de belevingswereld van jongeren met het chronisch vermoeidheidssyndroom. Als gastonderzoeker werkte hij bij de sectie Fenomenologische Psychopathologie van de Universiteit van Heidelberg. Momenteel werkt hij in het UMCU aan het NWO-project “Management of the self: an interdisciplinary approach to self-management in psychiatry and psychosomatic medicine” en is hij geaffilieerd onderzoeker aan de Universiteit van Karlstad. In 2016 won hij de Elsevier/ European Association for Psychosomatic Medicine – Young Investigator Award.

overzicht


Workshop 6 :  Gezondheid: eigenschap van het individu, of van individu-en-omgeving? – Elselijn Kingma 

(NB: deze workshop wordt alleen in de eerste ronde gegeven)

Wij denken vaak over gezondheid als eigenschap van het individu. Bijvoorbeeld als een staat van voldoende of optimaal functioneren; of als het welbevinden van lichaam en geest; of – in een dynamischer formulering – als het vermogen om functioneren en/of welbevinden te behouden in verschillende mogelijke omstandigheden. Maar is dat wel juist? In de dynamische formulering is iemands vermogen om goed te functioneren niet alleen afhankelijk van de eigen capaciteiten, maar ook van de mogelijke omstandigheden die men tegenkomt. Zelfs in een niet-dynamische formulering weten we dat veel van onze eigenschappen – zoals, bijvoorbeeld, mentale veerkracht – gefaciliteerd en gestructureerd worden door onze (sociale) omgeving.
Moet gezondheid gezien worden als eigenschap van het individu, of als eigenschap van de combinatie individu-en-omgeving? En als dat laatste juist, wat heeft dat voor consequenties voor de manier we nadenken over medische interventies, en voor het toekennen van verantwoordelijkheid voor gezondheid en voor onze openbare ruimte?
In deze workshop wordt aan de hand van voorbeelden als obesitas en anorexia bediscussieerd hoe we kunnen nadenken over gezondheid als eigenschap van individu-en-omgeving. Daarna zal gezamenlijk een antwoord worden gezocht op bovenstaande vragen.

Prof dr Elselijn Kingma is Socrates Hoogleraar ‘Filosofie en Techniek vanuit Humanistisch Perspectief’ aan de Technische Universiteit Eindhoven.  Tevens is zij universitair hoofddocent filosofie aan de Universiteit van Southampton. Na haar geneeskunde studie promoveerde zij aan de Universiteit van Cambridge op een proefschrift over concepten van ziekte en gezondheid. Haar onderzoeksinteresses liggen op het gebied van de filosofie van de geneeskunde, filosofie van de biologie, metafysica en toegepaste ethiek. Momenteel leidt zij een vijfjarig EU-gefinancieerd onderzoeksproject getiteld ‘Better Understanding the Metaphysics of Pregnancy’.

overzicht